Hoogmoed
Angela de Jong begint me met haar Montessori-stukjes steeds meer te irriteren. Toen ze nog alleen over televisie schreef was het zowel voor haar als voor ons lekker overzichtelijk: ze beschouwde de lezers (kijkers) als nog dommer dan de programma’s die ze (zucht) moest bespreken. Daarmee had ze een punt: wanneer je Gordon als referentie neemt dan heb je op je schaal van domheid weinig cijfers meer nodig dan zijn absolute nultoets als begin- én eindwaardering. Dat was overigens ook al het geval in 1976 toen Gerrit Komrij, een van onze beste dichters, een jaar lang voor de NRC dagelijks ‘de beeldenbrij op de treurbuis’ besprak. De bundeling van deze even legendarische als hilarische kritieken staat onder de titel ‘Horen, Zien & Zwijgen’ in veel boekenkasten en één passage daaruit wil ik u in deze context niet onthouden: ‘Het handige van domheid is dat dommen zichzelf niet dom vinden, en dat je ezels dus alle kanten op kunt opsturen. Nu ja, rechtsaf of linksaf, het moet niet te ingewikkeld worden’. In een recente column neemt ze het op voor Leo Alkemade, een van de vele talentloze sukkels die dit land rijk is. U kunt ‘m kennen van de STER-reclame waarin hij ons samen met zijn irritante dochter Liselot nu al een paar jaar het bloed onder de nagels haalt met hun zenuwslopende reclameporno voor het all-inclusive ramptoerisme van Prijsvrij (‘Daarhebikzininin’). Een getergde kijker vroeg zich op Facebook af of kindermoord legaal is. Nu ben ik niet vies van een stevige mening, een harde conclusie of een pittige suggestie, maar dit ging misschien nogal ver en dat vond Leo Alkemade ook. Hij wist de afzender te achterhalen, ging met hem in gesprek en oogstte daarmee de gratis lof van Juf Angela. Als je dat doet, als je dat durft… ‘Dan ben je in mijn ogen een held, niet meer en niet minder. En dan verdien je een stukje’. Huh? Wacht even. Dan verdien je een stukje? Hoezo: dan verdien je een stukje? Het gaat haar dus helemaal niet om die dappere Leo of die bizarre horrordochter van ‘m met dat invalide socuteragebit. Dat gehandicapte kutkind kan haar gestolen worden. Het gaat allemaal alleen maar om de verheven ijdelheid van Akela de Jong en haar morele plakplaatjes voor goed gedrag. Kom d’r maar in, Gerrit Komrij:
Lied van de Hoogmoed (2009)
Het spiegelglas is mijn brevier,
Daar wil ik graag lezen,
Want zijde, kralen en saffier
Zijn van de ziel het wezen.
We leven enkel voor de sier,
De spiegel zij geprezen.
Ik zie mezelf o zo dolgraag aan
Ik kan er veel van leren:
Hier zou een knoopje niet misstaan,
En daar een lint niet deren.
Het is zowaar nog een complete baan
Mezelve te draperen.
Een kralenketting staat mij goed,
maar ook zonder kralen.
Vandaag wil ik een blauwe hoed,
Of iets met zonnestralen?
Een sluier of een hoed van goed,
De duivel mag me halen.
De duivel is een ware spring-in ‘t-veld
Vaak ben ik zijn gelijke –
Hij is van vroeg tot laat mijn held
Omdat hij toe blijft kijken
En ik hanteer de naald en speld
Die hij me aan komt reiken.
Zie mij – ik ben een heuse namaakpop
Veel mooier dan een echte.
Ik ben van teen tot vingertop
van linnengoed en vlechten.
O spiegelbeeld, vertel, zeg mij hardop:
Straks gaan ze om ons vechten.
De hoogmoed schikt zich o zo gaarne op
In mans- en vrouwspersonen,
’t Is glans met lak er bovenop,
Geen zon kan mij onttronen –
Mijn spiegel ziet dan wel een rare kop,
De aars kan ik u tonen.
Copyright Peter Bonder.