Sarajevo Safari
Maarschalk Josip Broz Tito (1892-1980) was partizanenleider tijdens de Tweede Wereldoorlog en van 1953 tot aan zijn dood president van de Socialistische Federale Republiek Joegoslavië. In zijn vrije tijd was hij een gepassioneerd jager die gretig gebruik maakte van de speciaal hiervoor beheerde staatsbossen waar beren, herten, zwijnen en fazanten de prooi waren. Hij was hier ook gastheer van buitenlandse staatshoofden zoals de Roemeense dictator Nicolae Ceausescu en de Sovjetleiders Nikita Chroesjtsjov en Leonid Brenjnev, van wie hij een Lada Niva SUV cadeau kreeg om de dieren tijdens het rijden in de bergen op de voet te kunnen volgen. De jachtpartijen waren onderdeel van Tito's levensstijl als staatshoofd en stonden symbool voor de officiële lijfspreuk van Joegoslavië: ‘Broedenschap en Eenheid’. De slogan werd gebruikt om etnische conflicten te onderdrukken en samenwerking tussen de zes deelrepublieken te bevorderen, waaraan in 1991 een bloedig einde kwam met het begin van de gruwelijke burgeroorlog die tot 2011 zou duren en aan meer dan 140.000 mensen het leven kostte. Tijdens het Joegoslavië-tribunaal van het Internationaal Strafhof in Den Haag werden de grootste misdadigers berecht. President Slobodan Milosevic stierf in zijn Scheveningse gevangenis, zijn trawanten Radovan Karadzic en Radko Mladic kregen levenslang, maar in februari 2007 was er een opmerkelijke getuigenis: John Jordan, een Amerikaanse brandweerman die zich als vrijwilliger bezig had gehouden met de bescherming van de burgerbevolking vertelde dat er bij het geweld in Sarajevo ook westerse ‘oorlogstoeristen’ betrokken waren die tegen een bepaald tarief (vanaf 70.000 Engelse ponden p.p.) een weekendje op ‘Sarajevo-safari’ konden. Het ging hierbij om Italianen, Duitsers, Fransen, Engelsen, Belgen, Amerikanen, Canadezen en Russen die vanuit Triëst in luxe touringcars naar de stad kwamen voor een weekendtrip. De bedragen verschilden: wie een kind wilde neerknallen betaalde de hoofdprijs, schieten op bejaarden was het goedkoopst, soms ook gratis. Na de jachtpartijen werden ze door hun Servische gidsen onthaald op copieuze maaltijden met veel rakija, kruskovac en slivovitsj om de sterke verhalen weg te spoelen. De geruchten gingen al langer, maar het gruwelijke verhaal leek dusdanig onwaarschijnlijk dat het aanvankelijk niet werd geloofd, vooral ook omdat Sarajevo tussen 1992 en 1996 so wie so een no go area was. Wie zich in die jaren daar op straat waagde deed dat met gevaar voor eigen leven. De stad was rondom belegerd door Servische ‘snajpers’ die vanuit de omringende heuvels vrij uitzicht hadden op de straten beneden waarop met scherp werd geschoten.
Het ongelooflijke relaas van John Jordan werd in 2022 ondubbelzinnig bevestigd door de documentaire ‘Sarajevo Safari’ van de Sloveense filmregisseur Miran Zupanic die ook aan het licht bracht dat de slacht-expedities werden georganiseerd door de Servische staatsveiligheidsdienst. Er is dus opnieuw werk aan de winkel voor de internationale justitie. Het goede nieuws is dat de Milanese onderzoeksrechter Alessandro Gobbis binnenkort naar Den Haag gaat om in de archieven van het Joegoslavië-tribunaal te kijken. Vladimir Poetin, Kim Jong-un, Bashar al-Assad, Paul Kagame, Benjamin Netanyahu: ze zijn gewaarschuwd. Het Internationaal Strafhof heeft het geduld van de rechtvaardigheid. Het recht zal zijn loop hebben, niemand komt er onderuit. Schuilen kan niet meer.
Copyright Peter Bonder.