Toneelprijs
Wat de Oscar is voor de internationale filmwereld is de Theo d’Or voor de Nederlandse toneelsector: de hoogste onderscheiding voor een uitzonderlijke acteerprestatie, als eerbetoon aan de vermaarde actrice Theo Mann-Bouwmeester (1850-1939). Na het optreden van Ferdinand Grapperhaus voor de parlementaire enquêtecommissie die de corona-crisis onderzoekt, is besloten een speciale naar hem vernoemde prijs in het leven te roepen voor de politicus die zijn of haar talent voor optimale theatrale expressie weet te combineren met de maximale emotionele exposure voor het ultieme effectiviteitsbejag: de Fer d’Or. Naar het oordeel van de jury komt de ex-bewindsman, die namens het CDA als minister van justitie en veiligheid tussen 2017 en 2022 de hoogst verantwoordelijke functionaris was voor de handhaving van de coronamaatregelen, hiervoor als geen ander in aanmerking. Enkele citaten uit het eindverslag van de toetsingscommissie onderstrepen het unieke niveau van dit eigenzinnige personage.
‘Met deze getuigenis laat Ferdinand Grapperhaus zien wat een uitzonderlijke acteur hij is. In zijn eentje roept hij een complete wereld op, puur met spel, verbeelding en precisie. Repetities, herinneringen en het echte leven lopen voortdurend in elkaar over, zonder dat je als toeschouwer precies doorhebt waar het ene eindigt en het andere begint. Juist daarin schuilt de kracht van zijn toneelspel en zijn ongelofelijke talent. De hoofdpersoon schakelt razendsnel tussen verschillende rollen, stemmen en emoties. Dat doet hij zo vanzelfsprekend dat het nergens aanvoelt als een trucje. Hij durft te overdrijven, te zoeken, bijna te ontsporen, maar houdt altijd contact met iets authentieks en breekbaars. Technisch is het spel indrukwekkend, maar wat vooral raakt is de openheid waarmee de man zichzelf laat zien. Hij toont de twijfel, de eenzaamheid en het verlangen om gezien te worden, zonder medelijden op te roepen. Wat blijft hangen is hoe hij zichzelf, met al zijn bravoure en kwetsbaarheid, volledig durft te laten zien en van een radicale chaos een magisch geheel maakt. Daarmee laat hij alle facetten van de acteur én de mens schitteren’.
‘Ferdinand Grapperhaus dwingt je bij het verhaal te blijven en de kwelling waar de acteur doorheen gaat als toeschouwer ook enigszins te ervaren. Hij geeft de verbeelding op vitale, vileine, krachtige wijze gestalte. De manier waarop hij zich afwisselend als prooi en roofdier manifesteert maakt zijn transformatie van slachtoffer naar protagonist telkens voelbaar. Met zijn oorspronkelijkheid, moed en technische virtuositeit belichaamt hij onze schreeuwende behoefte aan een eigen stemgeluid terwijl hij dankzij zijn bescheiden en subtiele spel het oog in de storm is van het absurdisme waarmee hij binnen het spanningsveld van zijn karakter op openhartige wijze ongemakkelijke en pijnlijke vragen oproept en beantwoordt. De interdisciplinaire aanpak en de manier waarop dit multitalent in deze performance eigentijdse identiteit belichaamt is er een van de buitencategorie in een combinatie van artistieke urgentie, vernieuwend vormonderzoek en emotionele eerlijkheid. Rauw, nietsontziend en confronterend. In één woord grensverleggend. De formidabele wijze waarop hij de dunne lijn tussen komisch en tragisch schijnbaar moeiteloos weet te bewandelen in combinatie met zijn genuanceerde tekstbehandeling tussen kwetsbaarheid en kracht maakt hem tot een welkome aanwinst voor de moderne mediawereld, bijvoorbeeld als spraakmakende gast aan de tafel van een belangwekkende talkshow’.
Copyright Peter Bonder.